24 . پولس حوارى يا پولس رسول يا قديس پولس و به زبان فرانسه سن‌پول و به انگليسى سنت پول . وفات در 67 ب . م . وى يهودى و از اتباع روم و نام اصلى وى شاؤل بود و شغل خيمه‌دوزى داشت و در اورشليم تحصيل كرد . او در يهوديت سخت متعصب بود . پولس در اورشليم به اتهام تحريك مردم به اغتشاش توقيف شد ( 57 ب . م ) دو سال محبوس بود و سپس به روم فرستاده شد و در آنجا نيز زندانى گرديد ( 60 - 62 ب . م ) و سپس از كليهء اتهامات تبرئه گشت . ظاهرا در دورهء نرون به قتل رسيد ؛ به نقل روايات در همان روز شهادت پطرس ، سرش را از تن جدا كردند . رسالات منسوب به او عبارتند از رسالهء افسوسيان ، دو رساله به تسالونيكان ؛ رساله‌اى به عبرانيان ، رساله‌اى به غلاطيان ، رساله‌اى به فيلپيان . دو رساله به كورنتيان و رساله‌اى به كولسيان . ( د . م . ج 1 ص 468 ) 25 . پطرس مقدس petros يا پطرس حوارى يا بطرس ( حوارى ) ، به زبان انگليسى سنت پيتر ( sent piter ) ، به فرانسه سن پير ( san pier ) ، وفات 67 بعد از ميلاد ، از شاگردان و حواريون عيسى مسيح ، از مردم بيت صيدا و نامش شمعون بود ، و بعدا عيسى او را سفاس [ آرامى - سنگ ] لقب داد ، و پتروس ترجمهء يونانى آن است . هنگامى كه عيسى پطرس را به پيروى دعوت كرد او و برادرش آندرئاس پيشهء ماهىگيرى داشتند . پطرس به خدمت عيسى درآمد و از حواريون مقرب گرديد . هنگامى كه دشمنان عيسى ، به واسطهء خيانت يهوداى اسخريوطى ، به دستگيرى او آمدند ، پطرس براى دفاع شمشير كشيد ، ولى همان شب منكر شناسايى عيسى و پيروى از وى گرديد . پس از قيام عيسى ، پطرس محبت خود را به او اقرار كرد ، و مسيح وى را مأمور « شبانى گوسفندان » خود ، يعنى هدايت مسيحيان فرمود . در قسمت اول كتاب اعمال رسولان ، پطرس در نقش رهبرى ديده مىشود . برطبق منابع قرن دوم ، از انطاكيه به روم رفت ، و ادارهء كليساى محلى را به دست گرفت . گويند در زمان نرون به شهادت رسيد ، و به نقل روايات ، در روز شهادت پولس ، سر به پايين مصلوب شد . از ايام قديم تپهء واتيكان را مقتل او دانسته‌اند ، و كليساى پطرس كه بر آن بنا شده يكى از زيارتگاههاى بزرگ كاتوليكهاست . برطبق روايات قديم ، پطرس در نگارش انجيل مرقس مددكار بوده است . به علاوه ، دو نامه در عهد جديد هست كه به پطرس منسوب است ، ولى بسيارى از منتقدين اين انتساب را صحيح نمىدانند . كاتوليكهاى رومى معتقدند كه چون اسقف روم ( يعنى پاپ ) جانشين پطرس است ، پاپ عاليترين مقام دينى است ، و اين نظريه به نظريهء تفوق پطرسى معروف است . مسيحيان پطرس را دربان « آسمان » ( يعنى بهشت ) مىشمارند . ذكران او و بولس روز بيست و نهم ماه ژوئن است . ( د . م . ج 1 ص 548 ) 26 . كولوسئوم ( Kolosseum ) به زبان فرانسه كوليزه ( Kolize ) ، نام آمفى تئاتر عظيم روم كه در 72 - 80 ب . م نزديك انتهاى جنوب شرقى فوروم ( بازار و ميدانى كه به شكل مربع يا مربع مستطيل است ، كه در اطرافش ساختمانهاى سنا و معبد ساتورنوس و ديگر بناها وجود داشت ) ساخته شد . بيضى شكل و چهار طبقه بود و جاى حدود 000 ، 50 تماشاچى داشت . ميدان وسطش جاى نمايشهاى گلادياتورها بود . قسمت اعظم اين بنا به جاى